حق بیمه سهم کارگر و کارفرما یکی از موضوعات مهم برای کارگران و کارفرمایان است. در این مطلب به چند سؤال و نکته مهم درباره حق بیمه تأمین اجتماعی، بیمه اجباری، بیمه بیکاری و بیمههای خویشفرما پاسخ میدهیم.
حق بیمه سهم کارگر و کارفرما چند درصد است؟
در بیمه اجباری تأمین اجتماعی، حق بیمه به طور معمول به شرح زیر است:
- ۷ درصد سهم بیمهشده یا کارگر است.
- ۲۰ درصد سهم کارفرماست.
- ۳ درصد بابت بیمه بیکاری است که پرداخت آن بر عهده کارفرماست.
بنابراین مجموع حق بیمه مربوط به بیمه اجباری و بیمه بیکاری ۳۰ درصد دستمزد مشمول حق بیمه است.
نکته مهم این است که کارفرما نمیتواند سهم خود و حق بیمه بیکاری را از حقوق کارگر کسر کند. سهمی که معمولاً از حقوق کارگر کسر میشود همان ۷ درصد سهم بیمهشده است.
اگر برای دو یا چند کارفرما کار کنیم چه میشود؟
اگر برای دو یا چند کارفرما کار میکنید، هر یک از کارفرمایان موظف هستند متناسب با میزان کارکرد و دستمزد مشمول بیمه شما، حق بیمه مربوط به همان کارگاه را محاسبه و به حساب سازمان تأمین اجتماعی پرداخت کنند.
بنابراین اشتغال همزمان نزد چند کارفرما، مسئولیت هر یک از آنها را در پرداخت حق بیمه مربوط به کارکرد شما از بین نمیبرد.
تکلیف بدهی بیمهای هنگام فروش یا واگذاری کارگاه چیست؟
اگر کارفرما بخواهد کارگاه، محل فعالیت یا اموال مربوط به کارگاه را به شخص دیگری منتقل یا واگذار کند، وضعیت بدهیهای بیمهای اهمیت زیادی دارد.
در مواردی که قانون مقرر کرده است، دفاتر اسناد رسمی باید وضعیت بدهی بیمهای را از سازمان تأمین اجتماعی استعلام کنند و انتقال نیز باید مطابق مقررات انجام شود.
بنابراین کارفرما نمیتواند با انتقال کارگاه، بدهیهای بیمهای خود را نادیده بگیرد و مسئولیتهای قانونی مربوط به بدهیهای بیمهای باید طبق مقررات تعیین تکلیف شود.
آیا کارگر در دوره آزمایشی باید بیمه شود؟
بله. دوره آزمایشی به معنی معافیت کارفرما از بیمه کردن کارگر نیست.
اگر فردی به عنوان کارگر در کارگاه مشغول به کار شده و رابطه کارگری و کارفرمایی وجود دارد، کارفرما باید تکالیف قانونی خود از جمله بیمه کردن کارگر را انجام دهد.
بنابراین اینکه به کارگر گفته شود «سه ماه اول آزمایشی است و بیمه نمیشوی»، به خودی خود باعث از بین رفتن حق بیمه کارگر نمیشود.
کارفرما نیز باید مشخصات کارگر را مطابق مقررات برای انجام امور بیمهای به سازمان تأمین اجتماعی اعلام کند.
از چه مزایایی حق بیمه کسر نمیشود؟
همه پرداختهای کارفرما به کارگر الزاماً مشمول حق بیمه نیستند. برخی مزایا و پرداختها طبق مقررات تأمین اجتماعی از شمول کسر حق بیمه خارج هستند.
از جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بازخرید ایام مرخصی
- کمک عائلهمندی
- هزینه سفر و فوقالعاده مأموریت
- عیدی و پاداش سالانه
- کمکهزینه مسکن و خواربار در ایام بیماری
- حق شیر
- حق تضمین
- مزایای پایان کار
- پاداش افزایش تولید، در حدود مقررات مربوط
البته در مورد هر مزایا باید شرایط و مقررات مربوط به همان مورد نیز بررسی شود.
آیا کارفرما باید صورت مزد کارگر را به او نشان دهد؟
بله. کارفرما موظف است صورت مزد و حقوق مشمول حق بیمه را طبق مقررات تهیه کند و آن را در اختیار کارگر قرار دهد.
بهتر است کارگران نیز به صورت دورهای سوابق بیمهای خود را بررسی کنند و مطمئن شوند که دستمزد و تعداد روزهای کارکرد آنها به صورت صحیح در سوابق تأمین اجتماعی ثبت شده است.
در صورت وجود مغایرت، بهتر است موضوع در همان زمان پیگیری شود و به سالهای بعد موکول نشود.
اگر حادثه کار به دلیل رعایت نکردن مقررات ایمنی اتفاق بیفتد چه میشود؟
اگر طبق بررسیهای قانونی مشخص شود حادثهای که برای کارگر اتفاق افتاده، ناشی از عدم رعایت مقررات حفاظت فنی و ایمنی از سوی کارفرما بوده است، سازمان تأمین اجتماعی میتواند هزینههای مربوط به تعهدات قانونی خود را طبق مقررات از کارفرما مطالبه و وصول کند.
این هزینهها میتواند شامل هزینههای درمانی و تعهدات مربوط به مستمری نیز باشد.
بنابراین رعایت مقررات ایمنی فقط برای جلوگیری از حادثه نیست، بلکه در صورت وقوع حادثه، میتواند مسئولیت مالی قابل توجهی نیز برای کارفرما ایجاد کند.
سؤال: بیمه خیاطی که درصدی کار میکند چقدر است؟
سؤال:
با سلام! حقوق ما به عنوان خیاط درصدی است و چون مشتری زیاد نیست، ماهی حدود ۱۰ میلیون تومان کار میکنیم که یکسوم آن به من میرسد. حالا بیمه اختیاری و اجباری را نمیدانم. بیمهای که بیمه بیکاری، دفترچه درمان و بازنشستگی شاملش بشود چقدر باید از من بگیرند؟ در کل بیمه کارفرما بالاترین مقدارش چقدر میشود؟
پاسخ
اگر شما به عنوان خیاط برای یک کارفرما کار میکنید و بین شما و صاحب کار رابطه کارگری و کارفرمایی وجود دارد، در اصل موضوع باید از نظر بیمه اجباری بررسی شود.
در چنین شرایطی کارفرما موظف است شما را مطابق مقررات بیمه کند و درصدی بودن دستمزد، بهتنهایی باعث نمیشود رابطه بیمه اجباری از بین برود.
در بیمه اجباری، ۷ درصد سهم بیمهشده است و از دستمزد مشمول بیمه کسر میشود. سهم کارفرما نیز طبق مقررات پرداخت میشود و ۳ درصد حق بیمه بیکاری نیز بر عهده کارفرماست.
بنابراین اگر واقعاً کارگر یک کارگاه خیاطی هستید، نباید صرفاً به دلیل اینکه درآمدتان کم یا درصدی است، خودتان را به عنوان بیمه مشاغل آزاد یا بیمه اختیاری بیمه کنید و از حق بیمه اجباری خود صرفنظر کنید.
اگر رابطه کارگری و کارفرمایی نداشته باشید
اگر به صورت مستقل کار میکنید و مشمول بیمه اجباری نیستید، میتوانید در صورت داشتن شرایط لازم از بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد یا بیمه اختیاری استفاده کنید.
اگر مجرد هستید و فرد تحت تکفل ندارید، یکی از گزینهها بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد با نرخ ۱۸ درصد به همراه پوشش درمان است که بر اساس مبلغ مورد اشاره در این پاسخ، هزینه آن با درمان حدود ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان در ماه میشود.
اما اگر فرزند یا فرد تحت تکفل دارید یا برایتان مهم است که در مراکز ملکی تأمین اجتماعی از پوشش درمانی مناسبتری استفاده کنید، میتوانید بیمه اختیاری را انتخاب کنید.
هزینه بیمه اختیاری بر اساس مبلغ مورد اشاره در این مطلب حدود ۵ میلیون و ۳۸۶ هزار تومان در ماه است.
البته مبلغ حق بیمه بیمههای خویشفرما به دستمزد مبنای پرداخت حق بیمه و مبالغ مصوب هر سال بستگی دارد و ممکن است تغییر کند؛ بنابراین ارقام ذکرشده را باید با مبالغ سال جاری تطبیق داد.
آیا بیمه مشاغل آزاد بیمه بیکاری دارد؟
خیر. یکی از تفاوتهای مهم بیمه اجباری با بیمههای خویشفرما همین موضوع است.
بیمه بیکاری مربوط به بیمهشدگان مشمول قانون بیمه بیکاری است و بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد یا بیمه اختیاری به خودی خود موجب برخورداری از بیمه بیکاری نمیشود.
بنابراین اگر هدف شما این است که علاوه بر سابقه بازنشستگی و خدمات درمانی، در صورت بیکار شدن غیرارادی شرایط استفاده از بیمه بیکاری را نیز داشته باشید، باید وضعیت شما از نظر بیمه اجباری و رابطه کارگری و کارفرمایی بررسی شود.
جمعبندی
اگر برای کارفرما کار میکنید، ابتدا باید مشخص شود که رابطه کارگری و کارفرمایی وجود دارد یا خیر.
اگر رابطه کارگری وجود داشته باشد، بیمه اجباری وظیفه کارفرماست و نمیتوان صرفاً برای کاهش هزینه، کارگر را مجبور به استفاده از بیمه مشاغل آزاد یا بیمه اختیاری کرد.
اما اگر شخص به صورت مستقل فعالیت کند و مشمول بیمه اجباری نباشد، میتواند با توجه به شرایط خود از بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد یا بیمه اختیاری استفاده کند.
آخرین بهروزرسانی: ۱۹ مرداد ۱۴۰۵
